• Sayfa 1
  • Sayfa 2
  • Sayfa 3
  • Sayfa 4
Mayıs 1989’da Kırım Tatar Milli Hareketi Teşkilatının kurulmasından sonra milli davada siyasi faaliyetlerde milliyetçi fikirler etkili olmaya başlamıştır. Kırım Türklerinin insanlık dışı 1944 sürgünüyle yıkılmaya çalışılan milli ve dini hayatlarının yeniden kurulması amacıyla Kırım Tatar Milli Hareketi Teşkilatının öncülüğünde Kırım Tatar Müslüman dini kurumları ve müftülüğü teşkil edilmiştir. Dini faaliyetlerin başlamasında Server SELIT’ın büyük emeği geçmiştir.
1990 yılı başında Sak rayonunda “Çolpan”, Akşeyh rayonunda “Akşeyh”, Gözleve’de “Cuma camii”, Karasubazar’da “Yıldırım”, Canköy’de  “Kutup yıldızı”, Bahçesaray’da “Mustafa camii”, Yedi kuyu’da “Şark”, Krasnodar’da “Vatan”, ve “İşaniş” adında dini cemiyetler kurulmuştur.
Kırım Türkleri K.T.M. H.T.‘nın öncülüğünde toprak satın alıp, konutlarını inşa ederek, Yönetim’in Türklere karşı giriştiği kışkırtıcı propaganda ve saldırılarına karşı mücadele etmiştir. Kültür problemlerini çözmek ve çalışmalar yapmak üzere K.T.M.H.T nın yardımıyla kurulan “Kırım Tatar Medeniyetini Canlandırmak için  Koordinasyon Merkezi “ yönetim tarafından tanınarak, Başkanlığına İsmet ZAAT ve Başkan yardımcılığına Ayder EMİR getirilmiştir.
Kırım Müftülüğünün temeli Akmescit’te Kebir Camii yanında kurulan ve başkanlığını Server SENT’in yaptığı” Akmescit Dini Cemiyeti “ ile atılmış, daha sonra yapılan seçimde Seyit Celil Efendi müftü seçilmiştir.
Mart 1990 da yapılan K.T.M. H.T olağan toplantısında alınan kararla kurultay toplanması konusunda fikir birliğine varılmıştır. 26-30 haziran 1991 tarihleri arasında Akmescit’te 74 yıl aradan sonra “Kırım Tatar Milli Kurultay’ı” düzenlenmiştir. Kurultay’ın ana fikrini; Bir meclis meydanına getirerek, Kırım Türklerinin en yüksek organı olan meclisin, halk adına her şeyi yapmasını mümkün kılmak; bunları kurultay’ın dökümanları ve deklerasyonlarıyla halka ve yönetime sunmak şeklinde açıklamıştır.
Kurultay 28 Haziran 1991 deki oturumunda 5 maddelik egemenlik bildirisini oy birliği ile kabul etmiştir.
1.Kırım Tatar halkının ana yurdu, kendi toprağıdır. Bu nedenle, halkın kendi kaderini belirleme hakkı vardır. Bu hak bütün dünya halklarına İnsan Hakları Beyannamesi’yle tanınmıştır. Kırım Türk halkının politik, ekonomik ve kültürel doğuşu, kendi milli egemen hükümetiyle mümkün olacaktır. Bu emeline erişmek için Türk halkı, bütün dünya halklarına da verilen bu hakkı kullanacaktır.
2.Kırım Tatar halkının, Kırım’da yaşayan diğer milli gruplarla ilişkileri iyi olmalıdır. Birbirlerine saygı duymaları, birbirlerini iyi anlamaları ve haklarının eşit konuma getirilmesi gerekir. Kırım’da yaşayan halkların ekonomik, kültürel ve dini hakları korunmalıdır.
5.Kurultay ve işbu bildiri tarafından ortaya konan söz konusu maksatlara karşı olan devlet ve başka teşkilâtlara karşı yürütülen Kırım Türk halkının milli statüsü, yani bağımsızlık uğrundaki mücadelesi ve emeline ulaşmadaki çabalar, yeni kurulan meclise devir edilmektedir.
Kurultay; Kırım Türkleri’nin mücadele ve hareketlerine yardım etmeleri için, Birleşmiş Milletler Teşkilatı, dünya kamuoyu, diğer devletlerin hükümet ve parlamentoları ile halk Teşkilatlarına müracaat eder”.
Kırım Türkleri’nin vatana döndükten sonra bütün olumsuz şartlara rağmen gerçekleştirdikleri tarihi Kurultay, Organizasyon Komitesi Başkanı Server ÖMER’in açılış konuşması ile başlamış ve Kırım Tatar Milli Marşı” Ant Etkemen ” ile devam etmiştir. Kurultay sonunda Kırım Türk halkının seçilmiş delegelerinin onaylarıyla yapılan demokratik bir seçim sonucu,33 kişilik bir Milli Meclis oluşturulmuştur.
Birinci Kurultay’da; Mustafa Cemil KIRIMLIOĞLU, Refat ÇUBAR, İlmi ÜMER, Server KERİM,  Server ÖMER, Şevket KAYBULLA, İbrahim ÇEGERTMA, Reşat ALBAY, Arif ABDURRAHMAN, Cülvern ABLAMİT, Fuat ABLAMİT, Emin AMİT, Refat APPAZ, Nadir BEKİR, Leyla BUCUROVA, Valery VOZGRİN, Abdürreşit CEBBAR, Reşat CEMİL, Seyit Celil İBRAHİM, Sabri İZZETTİN, Sinaver KADİR, Reşat KENCE, Refat KURTİY, Enver KURTİY, Refik MUZAFFER, Dilâver MURAT, Dilâver MUSTAFA, Lütfü OSMAN, Seyar SOFU, Rıza FAZIL, Fikret HALİL, Mamedi ÇOBANOV, ayrıca denetleme kuruluna; Remzi ABLAY, İlver AMET, Sadık BERBER, Rüstem KERİM, Niyazi SELİM, Erecep HAYRETTİN, Server KERİM ve Eldar ŞABAN olmak üzere Kırım Tatar Milli Meclisi üyeliğine seçilmişlerdir.Yapılan oylama ile Meclis Başkanlığı’ na Mustafa Cemil KIRIMLIOĞLU, yardımcılığına da Refat ÇUBAR getirilmiştir. Milli şehidimiz Çelebi CİHAN’ın “Ant Etkemen” şiiri, Kırım Tatar Milli Marşı olarak kabul edilmiştir ve Kırım Türk halkının milli bayrağının tarak tamgalı ”Gökbayrak” olması kabul edilmiştir.
Kırım Tatar Milli Meclisi olağan III. Kurultayı 26 -29 Haziran 1996 tarihleri arasında Akmescit’te yapılmıştır. Kurultay’ın açılış konuşmasında  Kırımoğlu’nun,”Yarımada’da barış ve istikrar olmaz ise Kırım Tatar milli problemi çözülmez, gerginlik olur.Bizler Kırım Yukarı Şurası’nın gelecek seçimlerine iştirak edip, etmeme konusunda kesin karar vermedik” sözleri geniş yankı uyandırmıştır. Yapılan seçimde K.T.M.M Merkezi Şura Üyeleri; Mustafa Cemil Kırımlıoğlu, Şevket Kaybulla, Refat Çubar, Mamedi Çobarov,Reşat Albay, Lenur Arif, İzzet Hayırov,Ziya Halik, Niyazi Selim, Emir Mecit, Nadir Bekir, Bekir Mamut, Sinaver Kadir, Enver Amet, Zevri  Kurbedin, Sadık Berber, İlmi Ümer, Remzi Albay,Server Kerim, Bekir Kurtosman, Leyla Bucurova, Musa Bilâl, Cevdet Kurtumer, Kurtegen Asan, Abdülreşit Cebbar, Kurbedin Kurbeddin, Rüstem Karaşay,Abmecid Süleyman,Şevket Asan, Eldar Seit Bekir, Seithalil Caksim, Server Tair ve Ruslan Kurtseit olmak üzere 33 kişiden oluşmuştur.
Teftiş Komisyonu’na ise; Ayder Mustafa, Enver Muyeddin, Cevdet Yusuf, Refat Kurtiy, Fazıl İbraim, Nuri Seidamet ve A ydın İsmail getirilmiştir. Bu dönemde de Meclis Başkanlığı’na Mustafa Cemil Kırımlıoğlu, yardımcığına da Refat  Çubar seçilmiştir.
Kırım Yüksek Sovyeti’nin, 9 Ekim 1996 tarihli oturumunda Yüksek Sovyet Başkanı Yevher Sprunyuk görevinden alınmış,10 Ekim 1996 tarihli oturumunda Başkanlığa Vasiliy Kiselyov seçilmiştir. 15 Ekim 1996 tarihinde Kırım Hükümeti yerinde bir karar ile Moskova saati uygulamasından vazgeçerek, Ukrayna saatini kullanmaya başlamıştır.